|
SITUACIÓN
O municipio de Vilar de Barrio, que forma parte da Comarca da Limia,
localízase no centro da provincia de Ourense, a 15 quilómetros da vila
de Xinzo de Limia. Ocupa unha extensión de 99 km2. A poboación divídese
entre nove parroquias que son Alberguería, Arnuide, Bóveda, Maus,
Padreda, Prado, Rebordechao, Seiró e Vilar de Barrio).
DESCRICIÓN XEOGRÁFICA
Desde o punto de vista físico, no municipio de Vilar de Barrio
distínguense tres sectores claramente diferenciados: na parte occidental
atópanse as terras máis baixas, que non superan os 800 metros de
altitude, nesta parte á súa vez distínguense dúas zonas, en cuxo
contacto atópase Vilar de Barrio; a primeira localizada ao oeste, é a
zona que forma parte das terras llanas da Limia no que foi a Lagoa de
Antela e que non superan os 660 metros de altitude; a segunda son as
terras que forman parte da conca do río Arnoia.
No sur, as altitudes superan os 800 metros. Esta zona sitúase entre a
marxe dereita do río Arnoia e os montes da Alberguería.
O tercer sector localízase ao leste, alí o terreo é montañoso con
elevacións importantes que forman parte da Serra de San Mamede e que
superan os 1000 metros de altitude (Penedo de Lebre, 1246 metros; Alto
de Sabugar, 1461 metros).
O río Arnoia, que nace na Serra de San Mamede e cruza o municipio de
sureste a noreste, xunto cos seus afluentes, Rego de Quintela e Río
Pequeno, constitúen os cursos fluviais máis significativos.
A elevada altitude media destas terras (por encima dos 800 metros)
confírelle un clima oceánico de montaña, cuxos trazos acentúanse
especialmente durante o inverno
HISTORIA
A presenza da cultura prerromana no municipio faise evidente polos
restos das construccións castrexas que se conservan en Bóveda e en
móntelle Padreda. Neste último, apareceron unha serie de lápidas de
carácter funerario que parecen demostrar que estes asentamentos, eran
tamén lugares de residencia estable.
Son poucos os restos que se conservan da presenza romana neste
terriotiro, probablemente debido a que as incursións romanas nesta
primeira fase de conquista tiñan un carácter máis de exploración ou
pillaxe que de asentamento propiamente dito.
Remontándonos á historia máis recente, a maior parte das feligresías que
compoñían o antigo termo municipal de Vilar de Barrio, estiveron
sometidas ao poder de grandes casas señoriais e da igrexa que exercían
xurisdicción sobre os veciños do lugar e, ao mesmo tempo, cobraban os
seus impostos. Así, o Marques de Bóveda, exercía señorío e xurisdicción
na parroquia de Bóveda; o Marqués de Serra na de Seiró e o Arcediano de
Varonceli, da catedral de Ourense, na parroquia de Alberguería. Nos
obstante, a maior parte das feligresías estaban sometidas aos dominios
do Arzobispo de Valladolid que exercía xurisdicción nas parroquias de
Arnuide, Vilar de Barrio, Prado, Rebordachao e Riobó.
ANÁLISE SOCIOECONÓMICO
A falta de recursos económicos, a baixa rentabilidad da agricultura e a
falta de traballo, obrigou a que nos anos 70 producísese un
desprazamento masivo de poboación cara a outras zonas, tanto dentro de
España (Cataluña, País Vasco ou Madrid) como a outras zonas de Europa
(Alemania, Francia ou Suíza).
A principal actividade económica que se desenvolve no municipio é a
agraria, xa que o 44,8 % da poboación activa traballa no campo, no que
caben destacar certas innovacións e procesos de modernización agrícola e
gandeira (concentración parcelaria, mecanización agrícola e o
desenvolvemento do cooperativismo).
A pataca é o principal produzo cosechado no municipio e representa un
papel fundamental no desenvolvemento económico da zona, ao destinarse
boa parte da súa producción á comercialización, quedando o resto para o
autoconsumo. Ademais da pataca tamén se cultivan cereais e diversos
produtos de horta.
Esta actividade agraria complétase cunha cabana gandeira relativamente
importante, na que destaca o gando bovino dedicado ao seu maior parte
para produción de leite, seguido do porcino con algunhas granxas de
produción e engorde.
É importante resaltar o desenvolvemento da apicultura, como unha
actividade en clara expansión. Con todo, a maior parte da produción
oriéntase ao autoconsumo e en menor medida á comercialización.
O 70% dos terreos dedícase á explotación forestas, que se destina tanto
á industria como ao cultivo de árbores frutais, sobre todo manzanos.
CULTURA, MONUMENTOS E TURISMO
Ademais dos restos que quedan dos castros situado en Bóveda e en
Padreda, así como os restos de lápidas funerarias, pódense visitar
restos que evocan a presenza romana; como son a ponte sobre o río
Arnoia, en Arnuide; e parte da vía romana que ía de Chaves cara a Verín.
Tamén son de interese visitar as casas solariegas do século XVIII,
pertencente ao Marques de Bóveda, no pobos de Padreda, así como a de os
señores dos Gaiosos na parroquia de Bóveda, que testemuñan a influencia
que sobre o municipio exercían estas familias señoriais. Tamén hai
numerosas ermidas distribuídas por todo o municipio, destacando a capela
de San Lourenzo na parroquia de Bóveda e as ermidas das Dores e de San
Antonio na parroquia de Padreda.
Por outro parte, tanto o río Arnoia como a zona montañosa da serra de
San Mamede, ofrecen a posibilidade de poder practicar deportes como ao
pesca ou a caza. Tamén se construíu unha área recreativa en Arnuide, na
ribeiras do río Arnoia.
FESTAS
Son numerosas as festas locais que ao longo do ano celébranse, sobre
todo nos meses de xullo e agosto. De entre todas elas cabo destacar a de
Vilar de Barrio en honor ao principal produzo agrícola da zona, a
pataca. Esta festa ten lugar todos os anos a principios de outubro, unha
vez recollida a colleita. A súa finalidade principal consiste en
potenciar tanto o consumo como a comercialización da pataca, produzo que
para esta zona representa un papel fundamental no seu desenvolvemento
económico.
O día 9 de cada mes é a Feira deste concello.
|
