SITUACIÓN
Ao sur da provincia de Ourense entre A Limia e o alto das Estivadas pola carreteira nacional 525 chégase a Trasmiras. Encadrado na comarca da Limia ten unha extensión de 54 quilómetros cadrados.
Está formado por nove parroquias: Abavides, Chamusiños, Escornabois, Lobaces, Trasmiras, Viladerrei, Vilar de Lebres, Vilaseca e Zos.
A principal vía de comunicación está constituída pola estrada nacional 525 que atravesa o municipio diagonalmente de noroeste a sureste.
DESCRICIÓN XEOGRÁFICA
Cunha altitude media en torno aos 740 metros son terras de transición entre as llanuras da Limia e os montes de Cualedro. A conca hidrográfica pertence ao río Limia que pasa polo noroeste do municipio. Os outros dous cursos de auga importantes, son o Faramontaos e o Trasmiras.
O clima é oceánico pero modificado pola altitude e a situación meridional. As precipitacións son pouco abundantes.
HISTORIA
En canto á prehistoria e protohistoria é aplicable a Trasmiras a mesma que aos demais municipios da Lagoa, sobre todo no que se refire a lendas, inundación, etc.
En Ou Castelo, sospéitase a existencia dun castro, opinión reforzada pola presenza dunha ermida con intención cristianizadora.
En Escornabois dáse como posible unha necrópoles tardo-romana ou alto medieval. Existe en Pardieiros unha inscrición paleocristiana sobre un sarcófago antropomorfo semellante a unha pedra miliaria baleirada.
" Ou Mosteiro" é un iacimento romano sobre o que máis tarde houbo un mosteiro dependente do de Celanova. Existen no paraxe sete sepulcros antropomorfos escavados na roca, ademais doutros vestixios.
Tamén en Vila de Rei existen vestixios romanos, no lugar chamado "Campiñas".
ANÁLISE SOCIOECONÓMICO
A agricultura, base económica do municipio, céntrase no cultivo dela pataca, e en menor medida, do trigo e do maíz. A gandería está composta principalmente polo gando lanar e porcino, deste último existen varias granxas.
Un trinta por cento da poboación vive exclusivamente da agricultura. Causas do empuxe do sector primario, son as obras de concentración parcelaria, que logrou reparcelar 3.700 hectáreas en todo o municipio.
ARQUITECTURA E PATRIMONIO CONSTRUÍDO
As mostras do románico existentes no territorio municipal fan que sexa aventurado supoñer a abundancia deste estilo. Permanece nas igrexas de San Martiño de Abavides, onde quedan pequenos restos; San Xoán de Trasmiras; San Salvador de Vilar de Lebres, cun pequeno pero completo templo, fermoso exemplar do románcio rural.
En Santa María de Zos consérvase íntegra a fábrica románica do templo, de tipo rural. A súa portada de tres arquivoltas é unha das obras máis importantes da comarca.
O resto de ls igrexas son, como é común na zona, maiormente de tipo barroco sinxelo.
En Santa Mariña de Escornabois atópase un peto de ánimas formando conxunto cun cruceiro.
Este municipio comprende no seu termo o camiño xacobeo procedente da chamada "Vía da Prata" nunha das dúas alternativas recoñecidas para o mesmo a que vindo de Zamora, pasa pola Canda, A Gudiña, Verín, As Estivadas e Abavides para dirixirse a Ourense por Xinzo e Allariz.
CULTURA, MONUMENTOS E TURISMO
Aínda que hai exemplos de arquitectura relixiosa como as igrexas de Zos e Vilar de Lebres, de estilo románico rural; a ermida de Viladerrei, ubicada sobre un Outeiro que ofrece unha boa vista panorámica das terras da Limia. Pero o máis destacado é a oferta de actividades de tempo libre. En Vilaseca hai unha área recreativa denominada de "Ou Ribeiro", que dispón dun cámping cunha superficie de 4 hectáreas con piscinas, pistas polideportivas e un aeródromo para ultralixeiros.
Hai outra área de recreo na "Pobla dá Santa", ubicada á beira da nacional 525 no núcleo de Trasmiras.
Tamén os paseos naturísticos teñen aquí enclaves adecuados; na zona da Ribeira consérvanse carballeiras centanarias que foron convenientemente preservadas das obras da parcelaria.
PAISAXE E PATRIMONIO NATURAL
A paisaxe ten, como xa se dixo, predominio de llanuras, sendo polo tanto tamén pequena a súa rede fluvial, na que os ríos mais destacados son o de Faramontaos e o de Trasmiras, ambos de escaso caudal. Con estas características, e se exceptuamos as pequenas elevacións do linde oriental, o único que imprime movemento, e préstalle un especial encanto á paisaxe son os múltiples setos e bosquetes existentes, o cal xera unhas vistas panorámicas moi pintorescas.
Estes bosquetes e setos teñen a súa máxima expresión no área coñecida como "Veiga de Limia", espazo que compartido co veciño Xinzo de Limia ostenta a catalogación de Espazo Natural inventariado nas "Normas complementarias e subsidiarias de planeamento" da Xunta de Galicia. Trátase dunha pequena zona encharcada, coas características vexetais descritas que pola acción desecadora da Lagoa de Antela, adquiriron un alto valor biolóxico como refuxio da fauna expulsada das áreas desecadas. A "Veiga" con consideración de Espazo Natural comprende unha superficie de 1400 hectáreas, case toda ela no territorio de Trasmiras.
FESTAS
Dentro das celebracións festivas de cada núcleo do municipio merece destacarse a Festa do Emigrante en Escornabois, o tercer domingo de agosto; así como as festas patronais da cabeceira do municipio o 24 de xuño e o 17 de setembro.